งานวิจัยเผยยีน CYP1A2 พฤติกรรม และฮอร์โมน มีส่วนกำหนดการสลายคาเฟอีนในร่างกาย ผู้เชี่ยวชาญแนะเลี่ยงคาเฟอีนอย่างน้อย 6 ชั่วโมงก่อนนอน เพื่อรักษาคุณภาพการนอนหลับ

สำนักข่าว BBC รายงานถึงปรากฏการณ์ที่ผู้บริโภคกาแฟหลายคนสงสัยว่า เหตุใดเครื่องดื่มชนิดเดียวกันจึงส่งผลต่อร่างกายของแต่ละบุคคลแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง โดยบางคนสามารถดื่มเอสเปรสโซ่หรือเครื่องดื่มชูกำลังช่วงหัวค่ำแล้วเข้านอนได้ทันที ขณะที่อีกหลายคนกลับเผชิญภาวะนอนไม่หลับยาวนานตลอดคืน ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าคาเฟอีนไม่ได้ทำการเพิ่มพลังงานให้แก่ร่างกายโดยตรง แต่ใช้วิธีเข้าไปขัดขวางการทำงานของสารอะดีโนซีน (Adenosine) ซึ่งเป็นสารเคมีที่สะสมในสมองตลอดทั้งวันและทำหน้าที่ส่งสัญญาณความง่วงนอน ส่งผลให้ร่างกายรู้สึกตื่นตัวชั่วคราวและช่วยปกปิดความเหนื่อยล้าเอาไว้

ความแตกต่างทางพันธุกรรมถือเป็นปัจจัยหลักในการตอบสนองต่อคาเฟอีน โดยการทำงานของเอนไซม์ในตับซึ่งถูกควบคุมด้วยยีนที่มีชื่อว่า CYP1A2 จะเป็นตัวกำหนดความเร็วในการย่อยสลายและขับคาเฟอีนออกจากร่างกาย กระบวนการดังกล่าวอาจใช้เวลาสั้นยาวแตกต่างกันอย่างมากตั้งแต่ 6 ถึง 20 ชั่วโมงในแต่ละบุคคล นอกจากนี้ งานวิจัยยังพบว่าฮอร์โมนและพฤติกรรมในชีวิตประจำวันมีผลอย่างมาก โดยการสูบบุหรี่สามารถเร่งการย่อยสลายคาเฟอีนของตับให้เร็วขึ้นได้มากถึง 65% ส่งผลให้ผู้สูบบุหรี่มักต้องการดื่มกาแฟในปริมาณที่มากกว่า ขณะเดียวกันฮอร์โมนระหว่างการตั้งครรภ์ การใช้ยาปฏิชีวนะ หรือยาคุมกำเนิด จะส่งผลยับยั้งเอนไซม์ ทำให้คาเฟอีนตกค้างอยู่ในร่างกายยาวนานขึ้น รวมถึงผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำจะเกิดการปรับตัวในสมองและมีความไวต่อคาเฟอีนลดลงตามลำดับ

ด้านผู้เชี่ยวชาญด้านการนอนหลับแนะนำให้หลีกเลี่ยงการบริโภคคาเฟอีนอย่างน้อย 6 ชั่วโมงก่อนเข้านอน เนื่องจากคาเฟอีนอาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพการนอนหลับลึก แม้จะสามารถหลับได้ก็ตาม ขณะที่หน่วยงานบริการสุขภาพแห่งชาติของอังกฤษ (NHS) เตือนให้หญิงตั้งครรภ์จำกัดปริมาณไม่เกิน 200 มิลลิกรัมต่อวัน เพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนและน้ำหนักแรกเกิดของทารกที่ต่ำกว่าเกณฑ์ ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่าการได้รับคาเฟอีนเกินขนาดจนเป็นอันตรายร้ายแรงเกิดขึ้นได้ยากมากจากการดื่มกาแฟทั่วไป และการบริโภคในปริมาณที่พอเหมาะเป็นประจำยังมีความเชื่อมโยงกับอัตราความเสี่ยงที่ลดลงของโรคเรื้อรังหลายชนิด ตลอดจนส่งเสริมสุขภาพในระยะยาว

อ้างอิง
Why caffeine makes some people buzz - and others barely notice
https://www.bbc.com/news/articles/c4gkd4zw564o

Unraveling the complexities of caffeine: metabolism, genetics, evolution, and health
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12954933/
 

อัปเดตข่าวเด่นวิทยาศาสตร์ประจำวันได้ที่ เว็บไซต์ Curiosity - Science News Today