เมื่อพฤศจิกายนที่ผ่านมา ได้มีโอกาสพาเจ้าหน้าที่แลกเปลี่ยนไปยังสยามเซอร์เพนทาเรียม พิพิธภัณฑ์จัดแสดงงูและสัตว์เลื้อยคลานครบครันที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย เนื่องด้วยมีภารกิจไปเยี่ยมเยือนพิพิภัณฑ์ในนามขององค์กร จึงได้มีโอกาสเรียนรู้งานหลังบ้านรวมถึงการดูแลตัวอย่างมีชีวิตด้วย หนึ่งในสัตว์เลื้อยคลานที่ได้ลองจับจริง คือตุ๊กแกตาหนาม  ซึ่งเจ้าหน้าที่ (ซึ่งเป็นรุ่นน้องของผู้เขียน โลกกลมกันเหลือเกิน) นำมาให้ลองจับ บอกว่าน้องตุ๊กแกชื่อจ๊อด 

“เธอลองถือจ๊อดไว้ แล้วลองแตะแถวด้านใต้ปลายหางมันดู มันจะดูด ๆ ” รุ่นน้องบอก

ตอนแรกก็นึกว่าล้อเล่น แต่พอลองทำอย่างที่บอก ปรากฎว่าปลายหางตุ๊กแกชนิดนี้มีแรงดูดอยู่เล็กน้อยจริง ๆ

อันดับ: Squamata

วงศ์: Diplodactylidae

ชื่อวิทยาศาสตร์: Correlophus ciliatus

ชื่อสามัญ: ตุ๊กแกตาหนาม, crested gecko

การกระจายตัว: ตอนใต้ของนิวแคลิโดเนีย

โดยทั่วไปแล้วสัตว์เลื้อยคลานส่วนใหญ่ในกลุ่มจิ้งจกและตุ๊กแกจะมีขนขนาดเล็กที่เรียกว่าซีต้า (setae) ใช้สำหรับยึดเกาะพื้นผิวอย่างเหนียวแน่น ทำให้จิ้งจกและตุ๊กแกสามารถไต่ไปตามพื้นผิวต่าง ๆ ได้ สำหรับตุ๊กแกตาหนามนั้นมีซีต้าที่บริเวณปลายหาง เพื่อช่วยในการเกาะเกี่ยวกับต้นไม้เสมือนเป็นแขนขาที่ 5  เพราะพฤติกรรมของตุ๊กแกชนิดนี้จะเกาะอยู่ตามต้นไม้ในป่าดิบชื้น การมีปลายหางที่มีลักษณะพิเศษนี้ ทำให้เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตอยู่ในสภาพแวดล้อมเช่นนี้นั่นเอง 

นอกจากตุ๊กแกตาหนาม อีกหนึ่งชนิดที่มีซีต้าบริเวณปลายหางคือตุ๊กแกแคระเคป
(Lygodactylus capensis) ซึ่งอาศัยอยู่ในป่าดงดิบในแอฟริกากลางและแอฟริกาตอนใต้ และใช้หางในการยึดเกาะเมื่อปีนตามต้นไม้เช่นกัน

หลังจากเล่นกับจ๊อดเสร็จแล้ว ก็คืนน้องกลับกล่อง ไว้รอบหน้าจะมาเยี่ยมจ๊อด (และเจ้าหน้าที่) กันใหม่นะ

References:

Griffing, A.H., Sanger, T.J., Epperlein, L., Bauer, A.M., Cobos, A., Higham, T.E., Naylor, E., Gamble, T. 2021. And thereby hangs a tail: morphology, developmental patterns and biomechanics of the adhesive tails of crested geckos (Correlophus ciliatus). Proc. R. Soc. B288: 20210650.https://doi.org/10.1098/rspb.2021.0650.