หลายคนคงเคยเจอสัตว์ตัวจิ๋วหน้าตาประหลาด ที่มักเข้าใจผิดคิดว่าเป็นแมลงสาบ แต่จริง ๆ แล้วเจ้าสิ่งมีชีวิตนี้มีชื่อว่า “แมลงสามง่าม” ที่เป็นแมลงยุคโบราณ มีมาตั้งแต่ประมาณ 400 ล้านปีที่แล้ว และยังคงมีรูปร่างที่คล้ายกับในปัจจุบันมาก ๆ เลยทีเดียว วันนี้เราจะมารู้จักเจ้าแมลงสามง่ามกันให้มากขึ้น

แมลงสามง่าม หรือ silverfish เป็นกลุ่มแมลงขนาดเล็กที่มีรูปร่างเรียวยาว ไม่มีปีก และมีลักษณะเด่นคือ “หางสามแฉก” ที่ยื่นออกมาจากส่วนท้ายของลำตัว ลักษณะนี้เองทำให้คนไทยเรียกว่า “แมลงสามง่าม” นั่นเอง

แมลงสามง่ามมีลำตัวยาวประมาณ 1–2 เซนติเมตร ผิวลำตัวปกคลุมด้วยเกล็ดเล็ก ๆ ทำให้มีลักษณะมันวาวคล้ายเงิน  ส่วนหัวมีหนวดยาว และส่วนท้ายมีเส้นยาวสามเส้น ได้แก่ cerci สองข้าง และ filament ตรงกลาง ซึ่งใช้ในการรับความรู้สึกและช่วยในการทรงตัว

แมลงสามง่ามพบได้ทั่วโลก พวกมันเคลื่อนไหวได้รวดเร็วและชอบอาศัยในที่มืดและชื้น มักออกหากินเวลากลางคืน (nocturnal) และหลบซ่อนตัวในตอนกลางวัน อาหารหลักได้แก่ แป้ง น้ำตาล เซลลูโลส และสารอินทรีย์อื่น ๆ เช่น กระดาษ กาว หนังสือ หรือแม้แต่เศษผ้า ถึงแม้จะไม่ได้มีอันตรายโดยตรงต่อมนุษย์ แต่ก็เป็นแมลงที่สร้างความรำคาญ สามารถทำลายหนังสือ เอกสาร เสื้อผ้า และส่งผลต่อผู้ที่มีอาการภูมิแพ้ได้ เนื่องจากแมลงสามง่ามสามารถสร้างโปรตีนที่สามารถออกฤทธิ์ร่วมกับสารก่อภูมิแพ้อื่น ๆ ได้

แต่ในธรรมชาตินั้น แมลงสามง่ามมีบทบาทเป็นผู้ย่อยสลาย (decomposer) ทำให้สารอาหารหมุนเวียนกลับสู่ระบบนิเวศ และด้วยวิวัฒนาการอันยาวนาน ทำให้แมลงสามง่ามปรับตัวได้เร็ว สามารถเอาตัวรอดในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้ดี นับเป็นแมลงที่มีความน่าสนใจด้านวิวัฒนาการตัวหนึ่งเลยทีเดียว