Scientific American ชี้เป้าประเด็นวิทยาศาสตร์ต้องจับตาปี 2026 ท่ามกลางความท้าทายทางการเมืองและก้าวใหม่ของเทคโนโลยี

กองบรรณาธิการของ Scientific American สื่อวิทยาศาสตร์ระดับโลก ได้เปิดเผยทิศทางและประเด็นสำคัญทางวิทยาศาสตร์ที่น่าจับตามองในปี 2026 ซึ่งเป็นปีที่เปรียบเสมือนรอยต่อสำคัญระหว่างความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีกับความไม่แน่นอนทางการเมืองและนโยบาย โดยสรุปประเด็นร้อนได้ดังนี้

1. พลังงานนิวเคลียร์
แรงหนุนจาก AI และเงามืดของสงคราม ปี 2026 จะเป็นปีจุดเปลี่ยนของพลังงานนิวเคลียร์ในสหรัฐฯ สาเหตุหลักไม่ได้มาจากความต้องการไฟฟ้าทั่วไป แต่มาจากความหิวกระหายพลังงานของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่พุ่งสูงขึ้น [คำเปรียบเปรยถึงปรากฏการณ์ที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ โดยเฉพาะกลุ่ม Generative AI (เช่น ChatGPT, Gemini, Claude) ต้องใช้ ปริมาณไฟฟ้ามหาศาล ในการทำงาน ซึ่งมากกว่าซอฟต์แวร์ทั่วไปที่เราเคยใช้ในอดีตหลายเท่าตัว] รัฐบาลและภาคเอกชนจึงพยายามผลักดันกฎหมายและเทคโนโลยีเตาปฏิกรณ์รุ่นใหม่ อย่างไรก็ตาม การผ่อนคลายกฎระเบียบทำให้เกิดความกังวลเรื่องความปลอดภัยและการกำจัดกากนิวเคลียร์

ในมิติความมั่นคง โลกกลับมาหวาดระแวงภัยนิวเคลียร์อีกครั้งหลังจากเหตุการณ์ถล่มโรงงานนิวเคลียร์ในอิหร่านเมื่อมิถุนายน 2025 รวมถึงท่าทีของรัฐบาลสหรัฐฯ ภายใต้ประธานาธิบดีทรัมป์ ที่มีการพูดถึงการกลับมาทดสอบอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นเรื่องที่โลกไม่ได้เห็นมาตั้งแต่ปี 1992 และต้องจับตาดูชะตากรรมของสนธิสัญญา New START กับรัสเซียที่จะหมดอายุในเดือนกุมภาพันธ์นี้

2. ภารกิจอวกาศ
อวกาศยังคงเป็นสมรภูมิที่คึกคักที่สุดกับภารกิจสู่ดวงจันทร์และขอบฟ้าใหม่ เมื่อ NASA เตรียมส่งภารกิจ Artemis II พามนุษย์ 4 คนโคจรรอบดวงจันทร์เป็นครั้งแรกในรอบ 50 ปี และเตรียมปล่อยกล้องโทรทรรศน์อวกาศ Nancy Grace Roman ปลายปีนี้ เพื่อไขปริศนาสสารมืดและพลังงานมืด ในขณะเดียวกัน จีนเตรียมส่งกล้องโทรทรรศน์อวกาศ Xuntian, อินเดียเตรียมทดสอบยาน Gaganyaan และญี่ปุ่นเดินหน้าภารกิจ MMX เพื่อเก็บตัวอย่างจากดวงจันทร์โฟบอสของดาวอังคาร

3.  สุขภาพและการแพทย์

สหรัฐฯ กำลังเผชิญความเสี่ยงด้านสาธารณสุขจากการตัดงบประมาณและข้อมูลที่ไม่เพียงพอ ซึ่งอาจทำให้โรคเก่าอย่างหัด (Measles) ไอกรน หรือไข้หวัดนก กลับมาระบาดรุนแรง แต่ในความมืดมนยังมีความหวัง วงการแพทย์กำลังตื่นเต้นกับ Regulatory T cell (Treg) therapy (ซึ่งได้รับรางวัลโนเบลปี 2025) ที่อาจได้รับการอนุมัติใช้รักษามะเร็งเม็ดเลือดในปีนี้ รวมถึงความก้าวหน้าของวัคซีนมะเร็งเฉพาะบุคคล และยาลดน้ำหนักกลุ่ม GLP-1 ที่อาจเข้าถึงได้ง่ายขึ้น

4. การอนุรักษ์ มีความพยายามแก้กฎหมายสัตว์ป่าสงวนในสหรัฐฯ โดยจำกัดนิยามคำว่าอันตราย (Harm) ให้แคบลง ซึ่งอาจเปิดทางให้มีการทำเหมืองหรือก่อสร้างในถิ่นที่อยู่ของสัตว์ได้ง่ายขึ้น ในขณะเดียวกัน บริษัทเทคโนโลยีชีวภาพอย่าง Colossal Biosciences สร้างกระแสเรื่องการชุบชีวิตสัตว์สูญพันธุ์อย่าง เสือแทสเมเนียน นกโดโด หรือแมมมอธ ซึ่งนักอนุรักษ์กังวลว่ากระแสดังกล่าวอาจทำให้คนมองข้ามความจำเป็นเร่งด่วนในการรักษาสัตว์ที่ยังไม่สูญพันธุ์ในปัจจุบัน

5.    เทคโนโลยีและสังคม
ปี 2026 อาจเป็นปีแห่งการเรียกร้องกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เข้มข้นขึ้น เพื่อจัดการกับการเก็บข้อมูลมหาศาลของบริษัทเทคโนโลยี นอกจากนี้ วงการวรรณกรรมและงานสร้างสรรค์กำลังเผชิญหน้ากับ AI อย่างจัง ทั้งประเด็นการละเมิดลิขสิทธิ์ในการนำข้อมูลไปเทรน AI และคำถามเชิงปรัชญาที่ว่า ศิลปินคืออะไร เมื่อ AI สามารถสร้างสรรค์งานแทนมนุษย์ได้

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงสัญญาณเริ่มต้นของปี 2026 เท่านั้น ในช่วงเวลาที่โลกหมุนเร็วด้วยแรงส่งของเทคโนโลยีและแรงเหวี่ยงของการเมือง การเปลี่ยนแปลงสามารถเกิดขึ้นได้ในชั่วข้ามคืน ไม่ว่าจะเป็นความสำเร็จของภารกิจอวกาศที่อาจเปลี่ยนมุมมองจักรวาล หรือนโยบายสาธารณสุขใหม่ที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อชีวิตประจำวันของเรา การติดตามข่าวสารวิทยาศาสตร์อย่างต่อเนื่องในปีนี้ จึงไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยให้เราอ่านเกมอนาคตได้ขาด เพื่อให้รู้เท่าทันทุกจุดเปลี่ยน เข้าใจทุกผลกระทบ และเตรียมพร้อมรับมือกับโลกที่ไม่เคยหยุดนิ่ง โปรดเกาะติดทุกความเคลื่อนไหวเจาะลึกไปพร้อมกับเราในข่าวต่อ ๆ ไปตลอดทั้งปี

อ้างอิง
“What’s on the Horizon for 2026” in Scientific American Magazine Vol. 334 No. 1 (January 2026), p. 71 
doi:10.1038/scientificamerican012026-2yFBU4uVDOS37Add7PnxSp