ปลาชนิดแรกที่มีชื่อสปีชีส์ตามระบบทวินามคือปลาอะไร มีใครอยากรู้บ้างคะ

ระบบทวินามหรือ Binomial Nomenclature คือระบบการตั้งชื่อชนิดของสิ่งมีชีวิตที่ถูกริเริ่มโดยคาโลลัส ลินเนียส และเป็นระบบที่แพร่หลายจนถึงปัจจุบัน โดยชื่อชนิดจะประกอบด้วยคำ 2 คำคือ ชื่อสกุล และคำระบุชนิด (Specific Epithet)

เรื่องพวกนี้เหล่านักธรรมชาติวิทยาตัวน้อยน่าจะรู้อยู่แล้ว แต่พี่แนทขอเกริ่นเพิ่มบรรทัดสักหน่อย

กลับมาเรื่องที่อยากเล่า คือ พี่แนทเกิดคำถามว่าแล้วปลาตัวแรกที่ได้ชื่อสปีชีส์ตามระบบนี้เป็นตัวแรกคือตัวไหนนะ (พี่แนททำปลาก็ขอสงสัยเรื่องปลาก่อนละกัน) เลยไปค้นดูว่าใครนะคือตัวแรก

สืบค้นแล้วพบว่าตัวแรกคือปลาปากกลมที่มีชื่อว่า Petromyzon marinus Linnaeus 1758 ชื่อนี้ถูกตั้งมาตั้งแต่ปี 1758 และไม่เคยเปลี่ยนแปลงเลย ชื่อไทยนั้นไม่มีเพราะเป็นปลาที่พบได้ทางเขตหนาว บริเวณตอนบนของมหาสมุทรแอตแลนติก  เลยเรียกรวม ๆ ว่าปลาปากกลม (ตามรูปร่างปากที่ไม่มีขากรรไกร) หรือทับศัพท์ว่าแลมเพรย์

ชื่อสปีชีส์นั้นมีความหมายชัดมาก คือ Petro มาจากคำว่า Petra หมายถึงก้อนหิน และ myzon หมายถึงดูด ส่วน marinus ก็คือทะเลนั่นเอง ชื่อเลยหมายถึงสัตว์ที่อยู่ในทะเลและมีพฤติกรรมใช้ปากดูดติดบนก้อนหิน (แต่ตอนนี้พบว่าแลมเพรย์อาศัยในน้ำจืดได้ด้วยนะ)

ที่จริงตอนหาข้อมูลก็งง เพราะใช้วิธีหาชื่อปลาที่ถูกเขียนในหนังสือ Systema Naturae Editio decima ที่ตีพิมพ์ปี 1758 ซึ่งมีเป็นร้อยชื่อ แล้วก็มาเปิดหนังสือ (ฉบับออนไลน์) ไปที่หัวข้อปลาแล้วไล่ดูไปเรื่อย ๆ ก็เจอว่าหัวข้อปลามันเริ่มหน้า 239 แต่เจ้าตัวดูดอยู่หน้า 230 เลยได้ความรู้ใหม่ว่าตอนนั้นลินเนียสจัดปลาปากกลมและกระเบนอยู่ในกลุ่มสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ

จริง ๆ แล้ว การจะบอกว่า P. marinus คือปลาตัวแรกที่มีชื่อสปีชีส์ก็ไม่ถูกนัก เพราะในเล่มเขียนชื่อปลาไว้เป็นร้อย แต่เจ้านี่คือชื่อแรกที่ปรากฎเลยขอโมเมว่าเป็นตัวแรกละกัน

ใครอยากทัศนาก็ไปตำกันได้ตามลิ้งค์นี้เลย https://archive.org/.../mobot31753000798865/page/n1/mode/2up

ว่าถึงรูปร่างหน้าตา แลมเพรย์นั้นไม่มีกระดูกสันหลัง ไม่มีขากรรไกร (เวลาอ้าปากเลยกลมป๊อกอย่างกับที่ดูดกระจก) มีฟันคม แหลม เรียงเป็นวงหลายวงอยู่รอบปาก ตัวเรียวยาวเหมือนงู

ไม่มีครีบคู่ มีช่องเหงือกเป็นรูกลมๆ หลังดวงตาจำนวน 7 คู่ ผิวมีต่อมเมือกจำนวนมาก ลำตัวเลยปกคลุมด้วยเมือกลื่น ผิวสีน้ำตาลมีลายประหรือปื้นสีเข้มถึงดำ

ด้านท้องสว่างกว่าด้านหลัง ตัวที่โตเต็มที่มีบันทึกว่ายาวได้ถึง 120 ซม. หนัก 2.3 กก. ทำตัวเป็นปรสิตยักษ์ เอาปากเกาะสัตว์อื่นไม่ว่าจะเป็นวาฬหรือปลาขนาดใหญ่และดูดกินเลือดและเนื้อเป็นอาหาร (แวมไพร์ชัด ๆ)

ตอนจัดนิทรรศการโครงร่างเล่าเรื่อง (ที่มีกระดูกเต็มไปหมด) พี่แนทเคยเอาเจ้าแวมไพร์มาโชว์ด้วยนะ มีใครจำได้บ้างเอ่ย

Reference:

https://www.fishbase.se/summary/Petromyzon_marinus.html