การค้นพบจากดาวเคราะห์แก๊สยักษ์ β Pictoris b เผยเบาะแสสนามแม่เหล็กที่มีความเข้มสูง พร้อมชี้ว่าสัญญาณวิทยุอาจเกิดจากปรากฏการณ์ออโรราในดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ และไม่ใช่สัญญาณจากมนุษย์ต่างดาว

ทีมนักดาราศาสตร์นำโดย Kevin N. Ortiz Ceballos จาก จากศูนย์ฟิสิกส์ดาราศาสตร์ฮาร์วาร์ด-สมิธโซเนียน ร่วมกับนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Oregon รายงานการตรวจจับสัญญาณวิทยุที่ระบุตำแหน่งแหล่งกำเนิดได้โดยตรงบนดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ β Pictoris b ซึ่งมีมวลมากกว่าดาวพฤหัสบดีประมาณ 10 ถึง 12 เท่า และโคจรรอบดาวฤกษ์แม่ในระบบดาว β Pictoris ที่อยู่ห่างจากโลกออกไปประมาณ 64 ปีแสง ผลการศึกษานี้เผยแพร่ในคลังบทความวิจัย arXiv เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2026

แม้สัญญาณวิทยุจากอวกาศอาจทำให้หลายคนนึกถึงการติดต่อจากสิ่งมีชีวิตทรงปัญญา แต่ลักษณะของสัญญาณที่ตรวจพบสอดคล้องกับการแผ่คลื่นวิทยุตามธรรมชาติจากบริเวณออโรรา ซึ่งสัมพันธ์กับสนามแม่เหล็กของดาวเคราะห์ โดยกลไกนี้คล้ายกับปรากฏการณ์ที่พบในดาวเคราะห์ภายในระบบสุริยะ เช่น ดาวพฤหัสบดี โดยก่อนหน้านี้การตรวจจับสัญญาณวิทยุในระบบดาวเคราะห์นอกระบบยังไม่สามารถแยกแยะได้แน่ชัดว่าสัญญาณมาจากตัวดาวเคราะห์หรือดาวฤกษ์แม่กันแน่ งานวิจัยนี้จึงนับเป็นครั้งแรกที่มีการระบุตำแหน่งสัญญาณวิทยุย้อนกลับไปที่ตัวดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะได้

นักวิจัยใช้ข้อมูลจากเครือข่ายกล้องโทรทรรศน์วิทยุ MeerKAT ในแอฟริกาใต้ สังเกตการณ์ระบบดาว β Pictoris ในช่วงความถี่ 0.85–3.5 กิกะเฮิรตซ์ และตรวจพบทั้งสัญญาณวิทยุแบบเป็นช่วงสั้น ๆ ซ้ำ ๆ และการแผ่สัญญาณวิทยุอย่างต่อเนื่อง จากนั้นใช้เทคนิคการวัดตำแหน่งทางดาราศาสตร์ร่วมกับวัตถุอ้างอิงที่มีพิกัดแม่นยำ เพื่อแยกตำแหน่งแหล่งกำเนิดสัญญาณออกจากดาวฤกษ์แม่ ผลการวิเคราะห์ระบุตำแหน่งสัญญาณตรงกับดาวเคราะห์ β Pictoris b
 

การตรวจจับสัญญาณวิทยุจากดาวเคราะห์ β Pictoris b ในช่วงเวลาการสังเกตการณ์ 4 ครั้งและที่ย่านความถี่ 2 ย่าน

ที่มาของภาพ: arXiv (2026). DOI: 10.48550/arxiv.2609.16720

สัญญาณวิทยุที่ตรวจพบเกิดจากอิเล็กตรอนที่เคลื่อนที่ในสนามแม่เหล็กของดาวเคราะห์และปล่อยพลังงานออกมา โดยมีความถี่ของสัญญาณสัมพันธ์กับความเข้มของสนามแม่เหล็ก นักวิจัยจึงใช้เป็นข้อมูลในการคำนวณความเข้มสนามแม่เหล็กของดาวเคราะห์ที่อยู่ห่างไกล โดยสามารถอนุมานได้ว่าสนามแม่เหล็ก ณ บริเวณกำเนิดสัญญาณของ β Pictoris b มีความเข้มอย่างน้อย 1,250 เกาส์ (Gauss)  หรือ 1.25 กิโลเกาส์ ซึ่งมีความเข้มข้นรุนแรงกว่าสนามแม่เหล็กของดาวพฤหัสบดีหลายร้อยเท่า และรุนแรงกว่าสนามแม่เหล็กของโลก (ประมาณ 0.5 กอสส์) มหาศาล ผลการศึกษานี้สอดคล้องกับแบบจำลองไดนาโม (Dynamo scaling law) ซึ่งใช้ทำนายความเข้มสนามแม่เหล็กของดาวเคราะห์ โดยดาวเคราะห์แก๊สยักษ์อายุน้อยที่มีมวลมากและหมุนรอบตัวเองอย่างรวดเร็ว เช่น β Pictoris b ซึ่งมีคาบการหมุนประมาณ 8–9 ชั่วโมง อาจสร้างสนามแม่เหล็กที่มีความเข้มสูงได้ 

เทคนิคการตรวจจับและวิเคราะห์คลื่นวิทยุนี้อาจช่วยให้นักดาราศาสตร์ค้นหาและศึกษาสนามแม่เหล็กของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดวงอื่นได้ในอนาคต รวมถึงสำรวจความเป็นไปได้ในการตรวจจับดาวเคราะห์ที่มีขนาดเล็กลง เมื่อเครื่องมือมีความไวเพียงพอ นอกจากนี้ กล้องโทรทรรศน์วิทยุรุ่นใหม่อย่าง Square Kilometre Array (SKA) ซึ่งอยู่ระหว่างการพัฒนาและก่อสร้าง จะเพิ่มขีดความสามารถในการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์วิทยุ และเปิดโอกาสให้ศึกษาสัญญาณจากระบบดาวเคราะห์นอกระบบได้กว้างขวางยิ่งขึ้น

อ้างอิง

Phys.org. (2026, September 22). Astronomers detect radio signals coming from an exoplanet for the first time. Phys.org. https://phys.org/news/2026-09-astronomers-radio-exoplanet.html

Ortiz Ceballos, K. N., Berger, E., & Cendes, Y. (2026). Discovery of radio emission from the exoplanet β Pictoris b. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2609.16720
 

อัปเดตข่าวเด่นวิทยาศาสตร์ประจำวันได้ที่ เว็บไซต์ Curiosity - Science News Today