การค้นพบเอนไซม์ PfAPP และการพัฒนาสารยับยั้งชนิดใหม่ช่วยปูทางสู่ยารักษามาลาเรียที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อต่อสู้กับปัญหาเชื้อดื้อยาในปัจจุบัน

คณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Bath และ Leeds ในสหราชอาณาจักร ได้ประกาศความก้าวหน้าครั้งสำคัญในการต่อสู้กับโรคมาลาเรีย โดยการระบุเป้าหมายใหม่ที่มีศักยภาพสูงสำหรับการพัฒนายา ซึ่งผลการวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Biological Chemistry โดยมุ่งเน้นไปที่เอนไซม์ชื่อว่า aminopeptidase P (PfAPP)

เอนไซม์ PfAPP นี้มาจากเชื้อ Plasmodium falciparum ซึ่งเป็นปรสิตสายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดโรคมาลาเรียชนิดรุนแรงที่สุดในมนุษย์ บทบาทสำคัญของเอนไซม์นี้คือการย่อยสลายฮีโมโกลบินของมนุษย์ เพื่อสกัดเอากรดอะมิโนที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตและการแพร่พันธุ์ของเชื้อปรสิต จากสถิติพบว่าในแต่ละปีมีผู้ป่วยมาลาเรียทั่วโลกกว่า 282 ล้านราย และมีผู้เสียชีวิตราว 610,000 ราย ซึ่งความต้องการยารักษาชนิดใหม่นั้นมีความจำเป็นอย่างยิ่งเนื่องจากปัญหาเชื้อดื้อยาและผลข้างเคียงจากยารักษาในปัจจุบัน

ทีมวิจัยได้ออกแบบและพัฒนาสารยับยั้งกลุ่มใหม่ (New class of inhibitors) โดยต่อยอดมาจากสารเดิมที่ชื่อว่า apstatin สารกลุ่มใหม่นี้มีความสามารถในการจับกับเอนไซม์ได้แน่นหนากว่าสารดั้งเดิมอย่างเห็นได้ชัด นักวิทยาศาสตร์ได้ใช้เทคนิคการตกผลึกด้วยรังสีเอกซ์ (X-ray crystallography) เพื่อแสดงภาพโครงสร้างโมเลกุล 3 มิติ ซึ่งเผยให้เห็นว่าสารยับยั้งเหล่านี้จะเข้าไปอุดในช่องหรือ "กระเป๋า" (Active site) ของเอนไซม์ เพื่อขัดขวางกระบวนการสลายโปรตีนของปรสิต

ผลการทดสอบเบื้องต้นพบว่าสารยับยั้งเหล่านี้ไม่เพียงแต่จับกับเอนไซม์ได้ดีขึ้นเท่านั้น แต่ยังสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของปรสิตในห้องปฏิบัติการได้อีกด้วย ศาสตราจารย์ K. Ravi Acharya จากมหาวิทยาลัย Bath กล่าวว่า "งานวิจัยของเราแสดงให้เห็นว่าการปรับเปลี่ยนการออกแบบเพียงเล็กน้อย สามารถเปลี่ยนสารที่มีฤทธิ์อ่อนให้กลายเป็นโมเลกุลที่มีอานุภาพสูงและมีความจำเพาะเจาะจงได้"

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยระบุว่าความท้าทายในขั้นต่อไปคือการปรับปรุงคุณสมบัติการซึมผ่านเข้าสู่เซลล์ (cellular uptake) เพื่อให้ยาสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดในร่างกายมนุษย์ การค้นพบครั้งนี้ถือเป็นการวางรากฐานหรือ "พิมพ์เขียวระดับโมเลกุล" สำหรับการสร้างยารุ่นใหม่ที่ทั้งปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากกว่าเดิมในการรับมือกับวิกฤตการณ์มาลาเรียโลก

The S4′ subsite of PfAPP ที่มาของภาพ: Journal of Biological Chemistry (2026). DOI: 10.1016/j.jbc.2026.111372

อ้างอิง
University of California - Riverside. (2026, May 5). Antimalarial drug study uncovers enzyme as potent drug target. Phys.org. https://phys.org/news/2026-05-antimalarial-drug-uncovers-enzyme-potent.html
Chahar, M., & Le Roch, K. G. (2026). Deciphering the mechanism of action of a potent antimalarial lead compound targeting the parasite proteasome. Journal of Biological Chemistry, 302(5), Article 107242. https://doi.org/10.1016/j.jbc.2026.107242

Medical Xpress. (2022, September 22). Developing new drugs for malaria. https://medicalxpress.com/news/2022-09-drugs-malaria.html
 

อัปเดตข่าวเด่นวิทยาศาสตร์ประจำวันได้ที่ เว็บไซต์ Curiosity - Science News Today