เมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 ที่ผ่านมาทีมนักวิจัย อพ. ได้มีโอกาสเข้าไปสำรวจพื้นที่ป่าและได้เก็บภาพเห็ดในธรรมชาติสวย ๆ มาฝาก ซึ่งเห็ดชนิดนี้ Nat. ณัสก็ยังไม่มีโอกาสได้เห็นในธรรมชาติจริง ๆ สักครั้งนอกจากในหม้อต้มจืด นั่นคือ “เห็ดร่างแห่หรือเห็ดเยื่อไผ่” ภาคอีสานเรียกว่า เห็ดคางแห ภาคใต้เรียกว่า เห็ดเยี่ยวงูหรือเห็ดมุ้ง เพราะลักษณะของเห็ดที่โตเต็มที่จะคล้ายแหจับปลาหรือคล้ายมุ้งและมีกลิ่นเหม็น จึงถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มเห็ดเขาเหม็น (Stinkhorns) ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีลักษณะพิเศษ คือ รูปร่างแปลกตาและมีกลิ่นเหม็นคล้ายซากสัตว์ โดยที่มาของกลิ่นนั้นมาจากบริเวณหมวกเห็ดที่มีสปอร์และเมือกสีเขียวหม่น สีน้ำตาล หรือสีดำ กลิ่นเหม็นเย้ายวนล่อให้แมลงวันหรือแมลงชนิดอื่น ๆ ให้มาสัมผัสเพื่อช่วยในการกระจายพันธุ์

เห็ดร่างแห จัดอยู่ในวงศ์ Phallaceae ดอกตูมรูปร่างคล้ายไข่สีขาวหรือเทา เมื่อโตเต็มที่หมวกเห็ดรูปร่างคล้ายระฆังคว่ำ ปกคลุมด้วยหลุมเล็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยสปอร์และเมือกมีกลิ่นเหม็น บริเวณใต้ดอกมีร่างแหสีขาว สีเหลือง สีส้ม หรือสีแดงที่เกิดติดกับก้านทรงกระบอก กลวงขาวคล้ายฟองน้ำ เราสามารถพบเห็ดร่างแหได้มากในช่วงฤดูฝนทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ โดยจะพบตามพื้นดินที่มีฮิวมัสทับถมและมีความชื้นสูง

ในประเทศไทยมีรายงานการพบเห็ดร่างแห 5 ชนิด ได้แก่ เห็ดร่างแหกระโปรงยาวสีขาว เห็ดร่างแหกระโปรงสั้นสีขาว เห็ดร่างแหกระโปรงเหลือง เห็ดร่างแหกระโปรงส้ม และเห็ดร่างแหกระโปรงแดง “แต่มีเพียง 2 ชนิดเท่านั้นที่สามารถรับประทานได้ คือ เห็ดร่างแหกระโปรงสั้นและเห็ดร่างแหกระโปรงยาวสีขาว” ส่วนเห็ดร่างแหชนิดอื่น ๆ ไม่สามารถรับประทานได้

References:

อนงค์ จันทร์ศรีกุล, พูนพิไล สุวรรณฤทธิ์, อุทัยวรรณ แสงวณิช, Tsutomu Morinaga, Yoshinori Nishizawa และ Yasuaki Murakami. 2551. ความหลากหลายของเห็ดและราขนาดใหญ่ในประเทศไทย. พิมพ์ครั้งที่ 1. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.

Roberts P. and S. Evans. 2013. The Book of Fungi A Life-Size Guide to Six Hundred Species from around the World. Ivy Press, United Kingdom.