หากมีโอกาสเดินสำรวจหาดเลนปนทรายในช่วงน้ำลง คุณน่าจะเคยพบเจอสาหร่ายที่ทัลลัสเป็นแผ่นแบนเล็กๆสีเขียวเรียงต่อกัน เหมือนช่อบูเก้สีเขียวที่ส่วนโคนช่อฝังลงในทราย

หรือบางครั้งหากคุณสังเกตดีๆคุณอาจพบช่อบูเก้สาหร่ายทั้งช่อกระจายอยู่ตามหาดทรายเพราะถูกคลื่นซัดขึ้นมา และสีมักเปลี่ยนจากเขียวสดไปเป็นเขียวอ่อน เขียวปนขาวหรือแม้กระทั่งสีขาวซีดเนื่องจากรงควัตถุถูกแสงแดดทำลาย เหลือเพียงโครงสร้างหินปูน

คุณได้พบเจอ “สาหร่ายใบมะกรูด” เข้าแล้วล่ะ

สาหร่ายใบมะกรูด (Halimeda, Chlorophyta) คือ สกุลของสาหร่ายทะเลสีเขียวขนาดใหญ่ที่มีลักษณะเด่นประจำสกุลคือทัลลัสที่มีหินปูนเป็นส่วนประกอบแผ่เป็นแผ่นแบนรูปไตสีเขียวเล็กๆเรียงต่อกัน ยึดเกาะกับพื้นผิวทั้งที่เป็นเลนปนทรายและก้อนหินหรือซากปะการัง ทั้งบริเวณชายฝั่งและน้ำลึก ด้วยส่วนคล้ายรากที่เป็นเส้นใยเล็กๆโอบเม็ดทรายเอาไว้เป็นกระเปาะสำหรับชนิดที่ฝังอยู่ในทราย และเป็นกระจุกสำหรับชนิดที่ยึดเกาะกับก้อนหินหรือซากปะการัง

ปัจจุบันมีสมาชิกของสกุลสาหร่ายใบมะกรูดมากกว่า 60 ชนิดกระจายตัวในทะเลเขตร้อนทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทยที่มีรายงานสาหร่ายใบมะกรูดประมาณ 5 ชนิดทั้งจากฝั่งอ่าวไทยและฝั่งอันดามัน

ความพิเศษของสาหร่ายใบมะกรูด นอกจากจะเป็น Unsung Hero ที่ช่วยลดคาร์บอนไดออกไซด์โดยการดูดซับไปใช้ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงเช่นเดียวกับสาหร่ายทะเลทั่วไปแล้ว สาหร่ายใบมะกรูดยังเปลี่ยนคาร์บอนไดออกไซด์เป็นหินปูนหรือแคลเซียมคาร์บอเนตสะสมไว้ในทัลลัสอีกด้วย

โดยสาหร่ายใบมะกรูดมีการเจริญเติบโตที่เร็วมาก บางชนิดสร้างทัลลัสใหม่ได้ถึงวันละ 2-3 ปล้อง จึงมีศักยภาพสูงในการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ในน้ำทะเลและสะสมหินปูนปริมาณมากเก็บไว้ในทัลลัส

เมื่อสาหร่ายใบมะกรูดตายลง หินปูนก็จะสลายกลายเป็นเม็ดทรายขาว ๆ กลับคืนสู่ชายหาด ช่วยหมุนเวียนธาตุคาร์บอนจากอากาศเป็นเม็ดทรายคืนสู่โลก นี่ยังไม่รวมการเป็นที่อยู่อาศัยและที่หลบภัยของสัตว์ทะเลน้อยใหญ่อีกนะ

รูปที่เห็นอยู่ตอนนี้ อาจไม่ใช่รูปสาหร่ายใบมะกรูดที่คุณคุ้นเคย แต่นี่คือรูปสาหร่ายใบมะกรูดวัยเด็กหรือ Young Halimeda ที่พบเจอได้ไม่บ่อยนักซ่อนเร้นท่ามกลางปะการังและสาหร่ายใบมะกรูดหลากชนิด ถึงแม้ต้นจะเล็กนิดเดียวแต่ยืนหยัดอย่างแข็งแกร่งด้วยโครงสร้างหินปูน

เนื่องจากเป็นเพียงสาหร่ายใบมะกรูดวัยเด็กที่โผล่ขึ้นมาแค่ทัลลัสเล็กๆ ขาดองค์ประกอบสำคัญในการจำแนกชนิดไม่ว่าจะเป็นรูปแบบการแตกแขนงและการเรียงตัวของแผ่นใบย่อยรูปไต รวมทั้งขาดลักษณะที่ชัดเจนของส่วนคล้ายรากยึดเกาะพื้นผิว การปล่อยให้เติบโตในทะเลสิมิลันน่าจะเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าเก็บเข้าพิพิธภัณฑ์ เราจึงเลือกที่จะไม่เก็บ Young Halimeda ต้นนี้

ตอน “เป็น” ช่วยลดโลกร้อนด้วยการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ ตอน “ตาย” เพิ่มเม็ดดินเม็ดทรายช่วยสร้างชายหาดสวยๆให้อยู่คู่โลก

จงเติบโตอย่างแข็งแรงและพวกเราขอขอบคุณล่วงหน้าสำหรับภารกิจกู้โลกที่รออยู่นะ

*บทความนี้เป็นผลผลิตของโครงการ การประเมินความหลากชนิดและแหล่งพันธุกรรมสำคัญของทรัพยากรสาหร่ายขนนกและสาหร่ายพวงองุ่นในประเทศไทยเพื่อนำไปสู่การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ที่ยั่งยืน*