เมื่อปี พ.ศ. 2566 ที่ผ่านมา ที่จังหวัดอุทัยธานี อาจมีคนเห็นข่าวเกี่ยวกับแม่แพะที่คลอดลูกแพะตาเดียว ไม่มีจมูก แต่ยังดูดนมได้ เจ้าของฟาร์มบอกว่าไม่เคยมีลูกแพะตัวไหนที่เคยเลี้ยงมีลักษณะแบบนี้เลย

ปรากฎการณ์สิ่งมีชีวิตตาเดียวอาจเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก แต่มีให้เห็นตามข่าวอยู่บ้างบางครั้ง เช่น เมื่อปี พ.ศ. 2560 ก็มีรายงานข่าวเกี่ยวกับลูกแพะตาเดียวที่รัฐอัสสัม ประเทศอินเดีย หากไม่ใช่สัตว์กีบ ความผิดปกตินี้ก็มีปรากฎในแมว งู ปลา รวมถึงมนุษย์ด้วย

ภาวะความผิดปกติตั้งแต่กำเนิดที่รุนแรงนี้ เรียกว่า ไซโคลเพีย (Cyclopia) ซึ่งเกิดจากสมองส่วนหน้า (Prosencephalon) ไม่สามารถแบ่งเซลล์ได้สมบูรณ์ ส่งผลให้สมองส่วนหน้าไม่สามารถแบ่งออกเป็น 2 ซีกได้ การแบ่งเซลล์ที่ผิดปกตินี้ส่งผลถึงลักษณะภายนอกที่เด่นชัดมาก คือมีเบ้าตาเดียวหรือมีสองเบ้าตาที่อยู่ชิดกันมาก และมีจมูกเป็นท่อ (Probosis) หรือไม่มีจมูก

ส่วนใหญ่แล้วไซโคลเพียมักเกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรม อีกกรณีหนึ่งที่มักพบในสัตว์กินพืช คือได้รับสารไซโคลปามีน (Cyclopamine) ซึ่งพบได้มากในพืชที่ชื่อว่า Corn lily (Veratrum californicum) เป็นกลุ่มพืชใบเลี้ยงเดี่ยวที่มีการกระจายตัวแถบตะวันตกของทวีปอเมริกาเหนือ เมื่อสัตว์กินพืชกลุ่มนี้เข้าไป จะส่งผลให้การเจริญเติบโตของตัวอ่อนในครรภ์ผิดปกติ 

ผลจากการเจริญของตัวอ่อนผิดปกติรุนแรงนี้ จึงทำให้สิ่งมีชีวิตมักเสียชีวิตหลังคลอดเพียงไม่กี่ชั่วโมงนั่นเอง

References:

Alwan, Sura; Bleyl, Steven B.; Brent, Robert L., et al., 2010. Teratology Primer. 2nd ed. Chapter 17, Can Chemical Structures Predict Teratogenic Risk?

Veratrum californicum. Plants of the World Online. https://powo.science.kew.org/.../urn:lsid:ipni.org:names.... Accessed on 15 October 2025.