งานวิจัยพบว่าเอนไซม์ PLA2G2F มีส่วนเกี่ยวข้องกับการลดการอักเสบและรักษาการทำงานของเซลล์ประสาทในสมองหนูสูงวัย ขณะที่ข้อมูลจากสมองมนุษย์พบความเชื่อมโยงกับการคงความสามารถด้านการรู้คิด แม้มีพยาธิสภาพที่เกี่ยวข้องกับโรคอัลไซเมอร์

งานวิจัยที่เผยแพร่ในวารสาร Nature Neuroscience เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2026 โดยทีมวิจัยจากสถาบันบรอดแห่ง MIT และ Harvard สหรัฐอเมริกา พบว่า เอนไซม์ PLA2G2F อาจเป็นหนึ่งในกลไกที่ช่วยให้สมองรับมือกับความเสื่อมตามวัย โดยเกี่ยวข้องกับการควบคุมไขมัน การอักเสบ และการรักษาการเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาท

ทีมวิจัยศึกษาสมองส่วนฮิปโปแคมปัส (hippocampus) ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการเรียนรู้และความจำ โดยเฉพาะบริเวณเดนเทตไจรัส (dentate gyrus) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างความจำรูปแบบหนึ่ง พบว่าการแสดงออกของยีน Pla2g2f เพิ่มขึ้นในเซลล์ประสาทบางส่วนของบริเวณนี้เมื่อหนูมีอายุมากขึ้น และได้ศึกษาต่อว่าเอนไซม์ที่ยีนนี้สร้างขึ้นมีบทบาทอย่างไรต่อสมองผู้สูงวัย

PLA2G2F เป็นเอนไซม์ในกลุ่มฟอสโฟลิเปส (phospholipase) เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงไขมันบางชนิด และสามารถหลั่งออกจากเซลล์เพื่อส่งสัญญาณไปยังเซลล์อื่นได้ นักวิจัยพบว่าเอนไซม์ที่สร้างจากเซลล์ประสาทสามารถช่วยลดการสะสมของไขมันในเซลล์ไมโครเกลีย (microglia) ซึ่งเป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันประจำสมอง และช่วยรักษาสมดุลของไขมันที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของเซลล์เหล่านี้ กลไกดังกล่าวอาจมีส่วนช่วยลดความผิดปกติที่เกิดขึ้นในสมองเมื่ออายุมากขึ้น

เพื่อทดสอบสมมติฐาน นักวิจัยปรับการทำงานของยีน Pla2g2f ในหนูทดลอง พบว่าหนูที่ขาดยีนดังกล่าวมีการสูญเสียจุดเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาทและมีสัญญาณการอักเสบในสมองเพิ่มขึ้น อีกทั้งยังทำแบบทดสอบความจำเชิงพื้นที่ได้แย่กว่าหนูกลุ่มควบคุมในบางการทดสอบ ในทางกลับกัน หนูสูงวัยที่ได้รับการเพิ่มการแสดงออกของยีนมีการเปลี่ยนแปลงด้านการอักเสบและการเชื่อมต่อของเซลล์ประสาทไปในทิศทางที่ดีขึ้น และยังคงทำแบบทดสอบความจำเชิงพื้นที่ได้ดีกว่ากลุ่มควบคุม 

นอกจากการทดลองในหนูแล้ว ทีมวิจัยยังวิเคราะห์ข้อมูลการแสดงออกของยีนจากสมองมนุษย์ และพบว่า PLA2G2F มีระดับการแสดงออกสูงกว่าในกลุ่มคนที่ยังคงความสามารถด้านการรู้คิด แม้สมองจะมีการสะสมของโปรตีนแอมีลอยด์-เบตา (amyloid-β) ซึ่งเป็นลักษณะที่พบได้ในโรคอัลไซเมอร์ ผลนี้ชี้ว่าเอนไซม์ดังกล่าวอาจเกี่ยวข้องกับกลไกชดเชยที่ช่วยให้สมองคงการทำงานไว้ได้ แม้มีการเปลี่ยนแปลงทางพยาธิสภาพเกิดขึ้น

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาอาจยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่า PLA2G2F สามารถป้องกันภาวะสมองเสื่อมหรือรักษาโรคอัลไซเมอร์ในมนุษย์ได้ เนื่องจากผลจากการปรับยีนในหนูไม่สามารถนำมาใช้ยืนยันผลการรักษาในคนได้โดยตรง อีกทั้งข้อมูลจากสมองมนุษย์แสดงความสัมพันธ์ระหว่างระดับการแสดงออกของยีนกับความสามารถด้านการรู้คิด ไม่ได้พิสูจน์ว่าเอนไซม์เป็นสาเหตุโดยตรงของความจำที่คงอยู่

งานวิจัยนี้ช่วยเพิ่มความเข้าใจว่า สมองอาจมีกลไกปกป้องตัวเองจากความเสื่อมตามวัย และชี้ให้เห็นบทบาทที่เป็นไปได้ของการควบคุมสมดุลไขมันและการสื่อสารระหว่างเซลล์ในกระบวนการดังกล่าว หากมีการศึกษาต่อยอดจนเข้าใจกลไกและความปลอดภัยมากขึ้น อาจนำไปสู่แนวทางใหม่ในการศึกษาการรักษาสุขภาพสมองในวัยสูงอายุในอนาคต

อ้างอิง

Vicidomini, C., et al. (2026). An aging-sensitive secreted phospholipase confers neuroprotection and cognitive resilience. Nature Neuroscience. https://doi.org/10.1038/s41593-026-02465-z

Mullard, A. (2026, October 16). Memory stays strong in old age when this brain enzyme is active. Nature. https://www.nature.com/articles/d41586-026-03303-9
 

อัปเดตข่าวเด่นวิทยาศาสตร์ประจำวันได้ที่ เว็บไซต์ Curiosity - Science News Today