การตัดสินใจของนกเป็นการคานอำนาจระหว่างความรสนิยมส่วนตัวและอิทธิพลจากกลุ่ม

ผลการวิจัยล่าสุดจากภาควิชาจิตวิทยา กลุ่มวิจัยพฤติกรรมสัตว์ มหาวิทยาลัยอัลเบอร์ตา (University of Alberta) ที่ตีพิมพ์ในวารสาร PLOS One เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2026 ได้เปิดเผยแง่มุมที่น่าทึ่งเกี่ยวกับ “วัฒนธรรมในสัตว์” ผ่านการทดลองพฤติกรรมการสร้างรังของนกฟินช์ลายม้าลาย (Taeniopygia guttata) โดยพบว่าการตัดสินใจของนกเป็นการคานอำนาจระหว่างความรสนิยมส่วนตัวและอิทธิพลจากกลุ่ม 

ทีมนักวิจัยได้ทำการศึกษาในนกฟินช์ลายม้าลายเพศผู้ ซึ่งเป็นผู้รวบรวมวัสดุและสร้างรังหลัก โดยใช้นกทั้งหมด 186 ตัว แบ่งเป็นนกผู้สังเกตการณ์ 77 คู่ และนกตัวอย่าง 16 คู่  ขั้นตอนการทดลองถูกออกแบบมาอย่างละเอียดดังนี้
 

ระยะที่ 1: ค้นหารสนิยมส่วนตัว
ผู้วิจัยวัดความชอบสีของวัสดุ (เชือกสีน้ำเงินและสีเหลือง) ของนกแต่ละตัว โดยบันทึกระยะเวลาที่นกเข้าไปสัมผัสวัสดุเพื่อกำหนด "สีที่ชอบ" และ "ระดับของความชอบ" 

ระยะที่ 2: สังเกตการณ์ในสังคมจำลอง
นกจะถูกนำไปอยู่ในห้องที่มี “นกตัวอย่าง” 4 คู่ ซึ่งกำลังฟักไข่อยู่ในรังที่ทำจากเชือก สีที่ “นกผู้สังเกต” ไม่ชอบ 
โดยประชากรจำลองจะมีความหลากหลายตั้งแต่มีรังสีที่ไม่ชอบ 0 รัง ไปจนถึง 4 รัง เพื่อทดสอบอิทธิพลของเสียงส่วนใหญ่ต่อนกผู้สังเกต 

ระยะที่ 3: การตัดสินใจสร้างรังจริง
หลังผ่านการสังเกตการณ์ 3 วัน นกจะได้รับวัสดุทั้งสองสีและถ้วยสำหรับสร้างรัง ผู้วิจัยจะบันทึกการสัมผัส การหยิบ และการนำวัสดุไปวางในรัง

ผลการวิเคราะห์ข้อมูลชี้ให้เห็นประเด็นสำคัญที่ช่วยกำหนดนิยามใหม่ของพฤติกรรมสัตว์

Susceptibility (ความอ่อนไหวต่อสังคม): นกที่มีความชอบเดิม “น้อย” มีแนวโน้มจะคล้อยตามกลุ่มสูง โดยยอมใช้สีตามเสียงส่วนใหญ่แม้จะไม่ใช่สีที่ตนเองชอบ 

Resistance (ความต้านทาน): นกที่มีความชอบเดิม "มั่นคง" จะยืนหยัดในรสนิยมของตนเองและไม่เปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ไม่ว่าจะอยู่ในประชากรที่มีเสียงส่วนใหญ่หนาแน่นเพียงใด 

Acquisition vs. Action (การรับรู้กับการลงมือทำ): งานวิจัยพบว่านกมักจะรับข้อมูลทางสังคม เห็นได้จากการเข้าไปสัมผัสวัสดุสีตามกลุ่มเสียงส่วนใหญ่เป็นอันดับแรก แต่ข้อมูลนั้นไม่ได้ถูกนำไปใช้ในขั้นตอนการหยิบหรือวางในรังเสมอไป

งานวิจัยนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า การตัดสินใจสร้างรังของนกไม่ได้เป็นเพียงสัญชาตญาณที่ตายตัว แต่เป็นผลลัพธ์จากการตอบโต้อย่างซับซ้อนระหว่างความชอบส่วนบุคคลและสภาพแวดล้อมทางสังคม ความชอบที่แข็งแกร่งทำหน้าที่เป็น "ตัวกรอง" และ "กันชน" ต่ออิทธิพลทางสังคม ซึ่งเป็นกลไกที่พบได้ทั้งในมด นก และมนุษย์ 

Julia L. Self และคณะ ทิ้งท้ายว่าความแปรปรวนของระดับความชอบส่วนบุคคลในสมาชิกแต่ละตัว อาจเป็นปัจจัยชี้ขาดว่าวัฒนธรรมหรือประเพณีของประชากรจะก่อตัวขึ้นและคงอยู่ได้อย่างมั่นคงเพียงใด 
 

อ้างอิง

Self JL, Camacho-Alpizar A, Binwal P, Mir U, Stanescu S, Whittaker BA, et al. (2026). Conformity and individual preference shape nest material use in zebra finches (Taeniopygia guttata). PLoS One 21(2): e0342277. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0342277