หลาย ๆ คนคงจะคุ้นเคยกับปลิงดำที่เห็นตามชายหาดเวลาไปเล่นน้ำทะเล แต่น้อยคนนักที่จะกล้าจับ หากผู้อ่านได้เคยลองจับปลิงดำจะพบว่า ปลิงดำบางตัวนั้นแข็ง แต่บางตัวนุ่ม ที่มีความแตกต่างเช่นนี้เนื่องจากปลิงดำทั้ง 2 แบบนี้เป็นคนละชนิดกันนั่นเอง

ปลิงดำแข็ง (Holothuria atra) เป็นปลิงทะเลสีดำที่พบได้ทั่วไปในทะเลทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน อาศัยอยู่ตามพื้นทะเลที่เป็นทรายปนโคลน มีหนวดรอบปากสำหรับหาอาหาร เมื่อถูกจับหรือสัมผัส จะมีพฤติกรรมการป้องกันตัวโดยการหดตัวและทำให้ลำตัวแข็งเกร็ง เพื่อป้องกันผู้ล่า

อีกชนิดหนึ่งคือปลิงดำนุ่ม (Holothuria leucospilota)  พบการกระจายตัวได้ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามันเช่นกัน โดยเฉพาะบริเวณที่มีหญ้าทะเลและแนวปะการัง นุ่มยืดหยุ่นได้ แต่เมื่ออันตรายมาถึง ปลิงดำนุ่มนั้นจะมีพฤติกรรมการป้องกันตัวโดยหดเนื้อเยื่อเกี่ยวพันให้แข็งตัวขึ้นได้ ทำให้ตัวปลิงเหนียวและทนทานต่อการฉีกขาด เพื่อเพิ่มโอกาสรอดชีวิต

โครงสร้างภายในของปลิงทั้ง 2 ชนิด ที่ทำให้ความแข็งและนุ่มแตกต่างกันเมื่อสัมผัสตัวปลิง คือ ออสสิเคิล (Ossicles) หรือ องค์ประกอบของเม็ดหินปูน ที่ฝังอยู่ในผิวหนังและผนังลำตัวนั่นเอง

References:

Poutiers, J. M. (2004). Class Holothuroidea (Sea cucumbers). In K. E. Carpenter & V. H. Niem (Eds.), The living marine resources of the Western Central Pacific. Vol. 6. Bivalves, Stock Assessment and Management, Appendices (pp. 1159–1229). FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes, Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO).

Schoenmakers, J., & Hirt, H. (2018). The Holothuria atra story: Ecological and economic importance of the black sea cucumber. International Journal of Marine Science, 8(1), 1-8.