หากเราเดินทางไปภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เราจะพบกับภูเขาหินทรายมากมายที่เป็นสถานที่เที่ยวดังต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ภูกระดึง เขาพระวิหาร ภูพาน หรือแม้กระทั่งภูทอก ภูลังกาที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวดังอย่าง ถ้ำนาคา หลายคนอาจจะตั้งข้อสงสัยว่า เขาแต่ละลูกที่เป็นหินทรายเหมือนกัน มันเหมือนกันจริงไหม???

ในวันนี้จะพามาไขข้อสงสัยจากผืนดินในภาคอิสานกันค่ะ

เมื่อเรากางแผนที่ธรณีวิทยาออกมา จะเห็นว่าพื้นที่ของภาคอิสานประกอบด้วยหลากหลายสีมาก ทั้งสีน้ำเงิน สีเขียว ซึ่งสีเหล่านี้บ่งบอกถึงลักษณะทางธรณีวิทยารวมถึงอายุในการเกิดที่ไม่เหมือนกัน โดยเฉพาะกลุ่มหินตะกอนที่เกิดขึ้นในช่วงมหายุคมีโซโซอีก หรือช่วง 250-65 ล้านปีก่อน หรือที่พูดง่ายๆว่ามหายุคของไดโนเสาร์ ประกอบด้วย 3 ยุค คือ ยุคไทรแอสสิก (250-200 ล้านปีก่อน) ยุคจูแรสซิก (200-145 ล้านปีก่อน) และยุคครีเทเชียส (145-65 ล้านปีก่อน) ซึ่งกลุ่มหินเหล่านี้มีชื่อเรียกว่า “กลุ่มหินโคราช” (Khorat group) ประกอบด้วย 9 หมวดหิน โดยชื่อของหมวดหินจะตั้งชื่อตามสถานที่พบหินชนิดนี้เป็นที่แรก และแหล่งที่พบเหล่านั้น เราจะเรียกว่า “ชั้นหินแบบฉบับ” ตอนนี้เราก็รู้จักศัพท์ทางธรณีวิทยามาเพียงพอแล้ว เรามาดูกันดีกว่าว่า 9 หมวดหิน หรือ 9 สถานที่ที่เป็นหินแบบฉบับมีที่ไหนกันบ้าง

เริ่มจากหมวดหินที่เก่าที่สุดอย่าง

(1) หมวดหินห้วยหินลาด ยุคปลายไทรแอสซิก เป็นชื่อของห้วยหินลาดที่ตัดผ่านถนนหมายเลข 201 จังหวัดชัยภูมิ

ตามด้วย (2) หมวดหินน้ำพอง ยุคปลายไทรแอสซิก มีหินแบบฉบับอยู่ที่ลำน้ำพอง อ.ภูกระดึง จ.เลย

ถัดมาเข้าสู่ยุคจูแรสซิก จะพบกับ (3) หมวดหินภูกระดึง ซึ่งมีหินแบบฉบับอยู่ที่ภูกระดึงตั้งแต่เชิงเขาจนถึงซำแฮก ใครเดินขึ้นภูไปอย่าลืมสังเกตด้วยหล่ะ

ตามด้วย (4) หมวดหินพระวิหาร ที่มีหินแบบฉบับอยู่ที่เขาพระวิหาร โดยพบฟอสซิลบ่งบอกอายุช่วงกลางจูแรสซิกถึงครีเทเชียสตอนต้น

ถัดขึ้นมาเป็นช่วยยุคครีเทเชียสกันบ้าง

เริ่มจาก (5) หมวดหินเสาขัว ยุคครีเทเชียสตอนต้น มีหินแบบฉบับที่ห้วยเสาขัว ทางเหนือของอุดร-หนองบัวลำภู

ตามด้วย (6) หมวดหินภูพาน ที่ตั้งอยู่ที่ภูผาผึ้ง เทือกเขาภูพาน จังหวัดกาฬสินธุ์ และมี (7) หมวดหินโคกกรวด ยุคครีเทเชียสตอนต้น ที่มีหินแบบฉบับอยู่ที่หมู่บ้านโคกกรวด จังหวัดนครราชสีมา

นอกจากนี้ยังพบ หมวดหินมหาสารคาม ยุคครีเทเชียสตอนปลาย ซึ่งเป็นหมวดหินที่มีเอกลักษณ์มาก เพราะเป็นชั้นหินเกลือ โดยมีหินแบบฉบับอยู่ที่หลุมเจาะบาดาล F-34 จังหวัดมหาสารคาม

และหมวดหินสุดท้ายคือ (9) ภูทอก ที่มีหินแบบฉบับอยู่ที่ ภูทอกน้อย จังหวัดบึงกาฬ ซึ่งหมวดหินนี้ได้กระจายอยู่ในภูทอก ภูวัว ภูสิงห์ ภูลังกา ซึ่งอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนปลายถึงเทอร์เชียรี โดยจัดว่าเป็นหินที่ใหม่ที่สุดในกลุ่มหินโคราช นั่นเอง