ขณะที่เรากำลังสู้กับฝุ่นละอองขนาดเล็ก นักวิทยาศาสตร์พึ่งค้นพบว่าในอากาศอาจมีผู้ร้ายรายใหม่ จากการใช้ปุ๋ยเคมีแฝงตัวอยู่ในอากาศ ซึ่งเป็นภัยเงียบตัวใหม่ที่เราอาจมองข้ามมาตลอด

นักวิทยาศาสตร์จาก University of Colorado Boulder ตรวจพบการปนเปื้อนของสาร MCCPs (Medium Chain Chlorinated Paraffins) ในชั้นบรรยากาศเหนือพื้นที่เกษตรกรรมของสหรัฐฯ เป็นครั้งแรก ซึ่งนับเป็นสัญญาณเตือนภัยครั้งใหม่เกี่ยวกับมลพิษที่เราเคยมองข้าม

สาร MCCPs ไม่ใช่ฝุ่นควันทั่วไป แต่มันคือสารเคมีอุตสาหกรรม ที่ถูกใช้ในการผลิตพลาสติก PVC และน้ำมันหล่อลื่นเครื่องจักร ความน่ากลัวของมันคือคุณสมบัติที่คล้ายกับสารเคมีที่คงอยู่ตลอดกาล (Per- and Polyfluoroalkyl Substances หรือ PFAS) คือสลายตัวยากมากในธรรมชาติ และสามารถสะสมในเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิตได้นานนับปี

ทีมวิจัยระบุว่าแหล่งกำเนิดที่น่าสงสัยที่สุดคือ ปุ๋ยจากกากตะกอนน้ำเสีย (Biosolid Fertilizer) ซึ่งเป็นการนำกากที่เหลือจากระบบบำบัดน้ำเสียในเมืองมาแปรรูปเป็นปุ๋ยเพื่อใช้ในภาคเกษตร โดยสารเคมีจากบ้านเรือนและโรงงานที่ปนมากับน้ำเสียจะตกค้างอยู่ในกากตะกอน เมื่อเกษตรกรนำปุ๋ยนี้ไปหว่านหรือเกลี่ยบนหน้าดินในไร่นา สาร MCCPs ไม่ได้อยู่แค่ในดิน แต่มันสามารถระเหยขึ้นสู่อากาศและลอยไปได้ไกลกว่าที่คิด
 

ดร. เอลลี บราวน์ (Ellie Browne) ผู้ร่วมวิจัยชี้ให้เห็นประเด็นที่น่าสนใจว่า การเพิ่มขึ้นของ MCCPs อาจเป็นผลข้างเคียงจากการสั่งแบนสารพิษอีกตัว (Short Chain Chlorinated Paraffins: SCCPs) ในปี 2009 เมื่อสารตัวเก่าถูกคุมเข้ม ภาคอุตสาหกรรมจึงหันมาใช้สารตัวใหม่ที่มีโครงสร้างใกล้เคียงกันแทน ซึ่งสุดท้ายแล้วก็สร้างปัญหาใหม่ที่จัดการยากไม่แพ้กัน

ความสำเร็จในการตรวจจับครั้งนี้มาจากการใช้เทคโนโลยี Nitrate Chemical Ionization Mass Spectrometer เครื่องวัดมวลสารขั้นสูงที่มีความไวต่อโมเลกุลในระดับมหาศาล โดยทีมวิจัยทำการเก็บตัวอย่างอากาศต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง เป็นเวลา 1 เดือนเต็ม
 

แดเนียล คาทซ์ (Daniel Katz) ผู้นำการวิจัยระบุว่า ทีมงานพบรูปแบบไอโซโทปที่ผิดปกติ ซึ่งไม่สอดคล้องกับฐานข้อมูลสารเคมีทั่วไป จนนำไปสู่การวิเคราะห์เชิงลึกและยืนยันได้ว่าเป็นกลุ่มคลอรีนพาราฟิน (MCCPs) ที่ระเหยออกมาจากพื้นที่ที่มีการใช้ปุ๋ยจากกากตะกอนน้ำเสีย

แม้จะสามารถระบุตัวตนของสารพิษล่องหนนี้ได้แล้ว แต่นักวิทยาศาสตร์ยังคงต้องหาคำตอบในประเด็นสำคัญ คือ 

• เมื่อ MCCPs ลอยสู่อากาศและทำปฏิกิริยากับสารทางเคมีอื่นๆ ในชั้นบรรยากาศ มันจะเปลี่ยนสภาพไปอย่างไร
• ระดับความเข้มข้นที่แตกต่างกันในแต่ละฤดู ส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจของประชาชนในระยะยาวอย่างไร

"เรายืนยันการมีอยู่ของมันได้ แต่ยังไม่รู้ขอบเขตความเสียหายที่แท้จริงในชั้นบรรยากาศ" คาทซ์ ทิ้งท้าย โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นที่หน่วยงานภาครัฐต้องมีขีดความสามารถในการประเมินวิทยาศาสตร์เชิงลึก เพื่อออกกฎหมายควบคุมสารเคมีให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมในปัจจุบัน

งานวิจัยนี้จึงตอกย้ำว่ามลพิษอากาศไม่ได้จำกัดอยู่แค่ที่ปลายปล่องควัน แต่มันอาจซ่อนตัวอยู่ในรูปแบบของสารเคมีล่องหนที่ระเหยขึ้นมาจากผืนดิน ความท้าทายใหม่ของประเทศไทยคือการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนให้สะอาดอย่างแท้จริง ก่อนที่สารพิษเหล่านี้จะแทรกซึมเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารและลมหายใจของคนไทย จนเกินกว่าที่จะแก้ไขได้ทัน

 
แผนภาพแสดงกลไกการแพร่กระจายของสาร MCCPs ในบรรยากาศ โดยนักวิจัยใช้เครื่อง NO3–CIMS ตรวจวัดสารเคมีกลุ่ม MCCPs ในอากาศเหนือเขตที่ราบทางตอนใต้ของสหรัฐฯ พบว่าอุณหภูมิมีผลต่อการเปลี่ยนสถานะระหว่างก๊าซและอนุภาคฝุ่น (Gas-particle partitioning) ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อระยะเวลาที่สารพิษตกค้างและการแพร่กระจายไปในสิ่งแวดล้อม ที่มาของภาพ: ACS Environ. Au 2025, 5, 4, 415-426

อ้างอิง
Daniel John Katz, Bri Dobson, Mitchell Alton, Harald Stark, Douglas R. Worsnop, Manjula R. Canagaratna, Eleanor C. Browne. Real-Time Measurements of Gas-Phase Medium-Chain Chlorinated Paraffins Reveal Daily Changes in Gas-Particle Partitioning Controlled by Ambient Temperature. ACS Environmental Au, 2025; 5 (4): 415 DOI: 10.1021/acsenvironau.5c00038
University of Colorado at Boulder. (2026, April 11). Unusual airborne toxin detected in the U.S. for the first time. ScienceDaily. Retrieved April 11, 2026 from www.sciencedaily.com/releases/2026/04/260411084441.htm