ในคืนที่สายฝนต้นฤดูหนาวโปรยปราย แสงไฟฉายดวงเล็ก ๆ ส่องกราดไปตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติ เสียงน้ำในลำห้วยกระทบเกาะแก่งดังซู่ซ่าไม่ขาดสาย บรรยากาศชุ่มฉ่ำกว่าฤดูร้อนที่ผ่านมา แสงไฟสะท้อนผิวหินทรายสีส้มแดงเนื้อละเอียด บางช่วงมีรอยแตกเป็นริ้ว ทำให้ภูเขาแห่งนี้ดูมีเสน่ห์แตกต่างจากที่อื่น

ภูเขาที่เรายืนอยู่ไม่ได้เกิดจากแรงดันของแผ่นเปลือกโลกเพียงอย่างเดียว หากแต่ครั้งหนึ่งเคยเป็น “ทะเลทรายเก่าแก่” ที่แปรเปลี่ยนเป็นภูเขาในกาลเวลาหลายร้อยล้านปี หมวดหินที่เรียกว่า “หมวดหินภูทอก” ก่อกำเนิดจากการทับถมของตะกอนทรายในสภาพแวดล้อมแบบทะเลทรายในช่วงยุคครีเทเชียสตอนปลาย หรือราว 100 ถึง 66 ล้านปีก่อน หินทรายสีแดงอมส้มเหล่านี้คือร่องรอยของลมโบราที่พัดพาทรายมาทับถึมจนลวดลาย “cross-bedding” ที่เรียงชั้นอย่างงดงาม

เราเดินสำรวจตามแนวหินไปจนถึงเชิงผาซึ่งคล้ายกับปราการขนาดใหญ่ในเขตอุทยานแห่งชาติภูลังกา พลันที่แสงไฟฉายสะท้อนผิวหิน มีเงาเล็ก ๆ ขยับแนบอยู่กับพื้นหินอย่างแผ่วเบา ลำตัวสีน้ำตาลอ่อนสลับดำ ส่วนหางมีแถบสีขาวหรือครีมจาง ๆ และนิ้วยาวเรียว เมื่อเพ่งเข้าไปใกล้ ๆ จึงเห็นชัดว่านี่คือ “ตุ๊กกายจารุจินต์ (𝘊𝘺𝘳𝘵𝘰𝘥𝘢𝘤𝘵𝘺𝘭𝘶𝘴 𝘫𝘢𝘳𝘶𝘫𝘪𝘯𝘪 Ulber,1993) สัตว์เฉพาะถิ่นหายากที่มีรายงานการพบเพียงไม่กี่แห่งในภูมิประเทศแถบนี้

สกุล 𝘊𝘺𝘳𝘵𝘰𝘥𝘢𝘤𝘵𝘺𝘭𝘶𝘴 มาจากภาษากรีก kyrtos แปลว่า “โค้ง” และ daktylos แปลว่า “นิ้ว” รวมความหมายได้ว่า “ตุ๊กแกที่มีนิ้วโค้ง” ซึ่งเป็นลักษณะเด่นที่เป็นเอกลักษณ์ของสกุลนี้ ส่วนชื่อระบุชนิด “จารุจินต์” ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่อาจารย์จารุจินต์ นภีตะภัฏ นักธรรมชาติวิทยาชาวไทยผู้บุกเบิกการศึกษาสัตว์เลื้อยคลานในประเทศไทย

ตุ๊กกายจารุจินต์มีรูปร่างเพรียว หัวเรียวและแคบ ดวงตาโตเมื่อเทียบกับลำตัว ผิวหนังด้านหลังปกคลุมด้วยเกล็ดเล็กแบบ granular สลับกับตุ่มเกล็ด (tubercle) ขนาดจิ๋วทั่วลำตัว ทำให้ผิวดูละเอียดและ ไม่มีสันหนัง (lateral skin fold) พาดตามข้างลำตัว สีพื้นมีตั้งแต่น้ำตาลเข้มถึงน้ำตาลแดง มีแถบสีขาวหรือครีมบริเวณหาง ชนิดนี้ปรับตัวได้ดีกับสภาพหินทรายแห้งแล้งและเปิดโล่ง มักพบเกาะผนังหินในยามค่ำ ซึ่งสีลำตัวช่วยพรางกลมกลืนกับพื้นหินแดงได้อย่างแนบเนียน

ภูลังกามิได้เป็นเพียงผาหินทรายหรือแท่นหินที่แห้งแล้งไร้ชีวิต หากแต่ในระบบนิเวศขนาดย่อมได้โอบอุ้มสิ่งมีชีวิตมากมาย ทั้งเฟิร์นที่เกาะตามรอยแตกของหิน ตะไคร่น้ำสีเขียวเข้มที่ดูดซับละอองฝน ไปจนถึงแมลงหินที่ออกหากินยามค่ำคืน ทุกชีวิตอาศัยซอกหินเป็นที่หลบภัยจากความร้อนในยามกลางวัน แนวคิดนี้สอดคล้องกับหลัก “ธรณีชีววิทยา (geobiology)” ซึ่งมองว่าหินไม่เพียงเป็นโครงสร้างทางธรณี แต่เป็นพื้นฐานของระบบนิเวศที่สิ่งมีชีวิตพัฒนาและดำรงอยู่ร่วมกัน หินจึงเป็น “บ้านของสิ่งมีชีวิต” ที่กำหนดให้สัตว์อย่างตุ๊กกายต้องปรับตัวทั้งรูปร่าง สีสัน และพฤติกรรมให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมเฉพาะถิ่นได้อย่างลงตัว

References:

Ulber, T. (1993). Bemerkungen zur Gattung Cyrtodactylus Gray, 1827 und Beschreibung einer neuen Art aus Thailand (Reptilia: Sauria: Gekkonidae). Mitteilungen aus dem Zoologischen Museum in Berlin, 69(1), 187–193.

Ellis, M., & Pauwels, O. S. (2012). The bent-toed geckos (Cyrtodactylus) of the caves and karst of Thailand. Cave and Karst Science, 39(1), 16-22.