หลายคนอาจจะเคยเห็นภาพสิ่งมีชีวิตนี้มาก่อน แต่หากใครเพิ่งเคยเห็นครั้งแรก ลองทายซิว่า สิ่งมีชีวิตนี้ คือ แมง หรือแมลง?

“แมลงแมงป่อง หรือ Scorpionfly” ที่หลายคนอาจเรียกว่า แมงป่องบินได้ เป็นแมลงที่อยู่ในอันดับ Mecoptera ถึงแม้จะมีชื่อที่ทำให้นึกถึงแมงป่องที่มีพิษ แต่แมลงแมงป่องนั้นเป็นเพียงแมลงตัวเล็ก ๆ ไม่มีพิษ ไม่มีเหล็กใน และไม่เป็นอันตรายต่อมนุษย์ ส่วนชื่อนี้ได้มาจากรูปร่างปลายท้องของตัวผู้ที่โค้งงอขึ้นคล้ายหางแมงป่องนั่นเอง

แมลงแมงป่องมีลำตัวเรียวยาวประมาณ 1–2 เซนติเมตร ส่วนหัวยื่นยาวลงไปเป็นจะงอยคล้ายปากนก โดยมีกรามแบบกัดกินอยู่ที่ปลาย มีปีกบางใส 2 คู่ขนาดใกล้เคียงกัน มักมีแต้มหรือแถบสีเข้ม ส่วน “หาง” ของตัวผู้คืออวัยวะสืบพันธุ์ที่พองเป็นกระเปาะ ใช้จับยึดตัวเมียในขณะผสมพันธุ์ ไม่ใช่เหล็กในสำหรับต่อยหรือปล่อยพิษ ส่วนตัวเมียมีปลายท้องเรียวแหลมตามปกติ

แมลงแมงป่องส่วนใหญ่เป็นสัตว์กินซาก กินแมลงที่ตายแล้ว รวมทั้งน้ำหวาน เกสร และผลไม้สุก บางครั้งยังแอบขโมยเหยื่อที่ติดใยแมงมุมด้วย พฤติกรรมที่น่าสนใจที่สุดคือ “ของขวัญผสมพันธุ์” (nuptial gift) ตัวผู้จะมอบซากแมลงหรือก้อนน้ำลายที่หลั่งออกมาให้ตัวเมียกินระหว่างผสมพันธุ์ ยิ่งของขวัญใหญ่ ตัวเมียก็ยิ่งยอมให้ผสมพันธุ์นานขึ้น ตัวผู้ที่ไม่มีของขวัญอาจต้องใช้กำลังบังคับ ซึ่งมักประสบความสำเร็จน้อยกว่า

แมลงแมงป่องเจริญเติบโตแบบสมบูรณ์ 4 ระยะ คือ ไข่ ตัวอ่อน ดักแด้ และตัวเต็มวัย ตัวเมียวางไข่ในดินชื้น ตัวอ่อนมีรูปร่างคล้ายหนอนผีเสื้อ อาศัยและกินซากอินทรีย์ในดินและใบไม้ทับถม ตัวเต็มวัยพบได้บ่อยตามพุ่มไม้และใบไม้ในป่าที่มีความชื้นสูง ในประเทศไทยมักพบตามป่าดิบเขาและพื้นที่สูง

ในทางวิวัฒนาการ อันดับ Mecoptera เป็นกลุ่มแมลงโบราณที่มีฟอสซิลย้อนไปถึงยุคเพอร์เมียนกว่า 250 ล้านปีก่อน และมีความใกล้ชิดกับหมัด นอกจากนี้ การกินซากของแมลงแมงป่องยังช่วยย่อยสลายและหมุนเวียนสารอาหารในระบบนิเวศป่า จึงเป็นแมลงตัวเล็กที่มีบทบาทยิ่งใหญ่กว่าขนาดตัวหลายเท่านัก