ทีมนักวิจัยนานาชาติพบว่า การฝึกสังเกตของใบหน้า 6 ด้าน ช่วยให้ผู้คนแยกแยะใบหน้าจริงกับภาพที่สร้างด้วย AI ได้แม่นยำ พร้อมลดความมั่นใจผิด ๆ ในการตัดสินใจ ท่ามกลางภัยคุกคามถูกนำไปใช้หลอกลวงและก่ออาชญากรรมไซเบอร์

นักวิจัยนานาชาติ นำโดย ดร.แคลร์ ซัทเธอร์แลนด์ จากมหาวิทยาลัยอะเบอร์ดีน และศาสตราจารย์เอมี่ ดาวล์ จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย เปิดเผยผลการศึกษาว่า มนุษย์สามารถพัฒนาทักษะในการแยกแยะใบหน้าจริงออกจากภาพใบหน้าที่สร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้เทคโนโลยีสร้างภาพสังเคราะห์ในปัจจุบันจะมีความสมจริงสูงและแทบไม่เหลือข้อบกพร่องให้สังเกตเหมือนในอดีต

งานวิจัยเปลี่ยนแนวทางการฝึกจากการมองหาความผิดปกติของภาพ มาเป็นการสังเกตลักษณะเชิงการรับรู้  6 ประการ ได้แก่ ความสมมาตร สัดส่วนใบหน้า ความน่าดึงดูด ความโดดเด่น การแสดงออกทางสีหน้า และความน่าจดจำ โดยให้ผู้เข้าร่วมทดลองเปรียบเทียบภาพจริงและภาพที่สร้างด้วย AI พร้อมเฉลยคำตอบ เพื่อให้สมองเรียนรู้รูปแบบและสร้างสัญชาตญาณในการแยกแยะ

ผลการทดลองพบว่า หลังการฝึกเพียง 1 ชั่วโมง ผู้เข้าร่วมสามารถเพิ่มความแม่นยำในการจำแนกภาพจากประมาณ 40% เป็นราว 80% และบางรายทำคะแนนได้เกือบ 100% อีกทั้งยังช่วยลดปัญหาความมั่นใจเกินจริงในการตัดสินใจ ซึ่งเป็นข้อจำกัดสำคัญในการรับมือกับภาพปลอมจาก AI
นักวิจัยยังระบุว่า AI ยังมีข้อจำกัดในการสร้างใบหน้าของผู้สูงอายุ เด็ก และคนที่ไม่ใช่คนผิวขาว เนื่องจากข้อมูลที่ใช้ฝึกระบบส่วนใหญ่เป็นภาพของคนผิวขาววัยหนุ่มสาว

การศึกษานี้มีความสำคัญในช่วงที่การใช้เทคโนโลยีดีพเฟคเพื่อการฉ้อโกงและการจารกรรมข้อมูลเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีกรณีในฮ่องกงที่พนักงานบริษัทถูกหลอกให้โอนเงินกว่า 25 ล้านปอนด์ผ่านวิดีโอคอล ดีพเฟค รวมถึงการสร้างตัวตนปลอมบนสื่อสังคมออนไลน์เพื่อเข้าถึงข้อมูลสำคัญ ส่งผลให้หลายประเทศเริ่มผลักดันมาตรการกำกับดูแล เช่น การติดลายน้ำบนเนื้อหาที่สร้างด้วย AI
นักวิจัยมองว่า AI ยังสามารถนำไปใช้ในทางที่เป็นประโยชน์ เช่น การจำลองใบหน้าปัจจุบันของเด็กสูญหายเพื่อช่วยในการสืบค้น หรือสนับสนุนงานสร้างสรรค์ต่าง ๆ หากใช้อย่างโปร่งใสและมีความรับผิดชอบ พร้อมย้ำว่า มนุษย์ยังสามารถพัฒนาทักษะเพื่อรับมือกับเทคโนโลยีสร้างภาพปลอมที่ก้าวหน้าขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
 

อ้างอิง

https://www.bbc.com/news/articles/c9d2wgvg55jo

Too good to be true: Synthetic AI faces are more average than real faces and super‐recognizers know it - Dunn - British Journal of Psychology - Wiley Online Library. (n.d.-k). https://bpspsychub.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjop.70063
 

อัปเดตข่าวเด่นวิทยาศาสตร์ประจำวันได้ที่ เว็บไซต์ Curiosity - Science News Today