ทีมนักวิจัยนำโดยมหาวิทยาลัยเอ็กซิเตอร์ร่วมกับมหาวิทยาลัย Vrije Universiteit Brussel ได้ทำการศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างแบคทีเรียบนลิ้นกับประสิทธิภาพการทำงานของสมอง ในกลุ่มอาสาสมัครสุขภาพดีจำนวน 60 คน ณ สหราชอาณาจักรและประเทศเบลเยียม การศึกษานี้ทำโดยการป้ายเก็บตัวอย่างแบคทีเรียบนลิ้นควบคู่กับการทดสอบความจำ สมาธิ และความเร็วในการประมวลผล ซึ่งพบว่าผู้ที่มีปริมาณแบคทีเรียชนิด Prevotella histicola บนลิ้นมากกว่า มีการตอบสนองทางสมองที่รวดเร็วกว่าอย่างมีนัยสำคัญ

งานวิจัยซึ่งได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ PLOS ONE โดยคณะนักวิจัยนำโดย Joanna E. L'Heureux จากมหาวิทยาลัยเอ็กซิเตอร์ ประเทศสหราชอาณาจักร ร่วมกับมหาวิทยาลัย Vrije Universiteit Brussel ประเทศเบลเยียม ได้ทำการศึกษากลุ่มอาสาสมัครสุขภาพดีจำนวน 60 คน ซึ่งไม่มีประวัติสูบบุหรี่หรือเป็นโรคทางช่องปาก โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มวัยรุ่นช่วงอายุ 20 ปี และกลุ่มผู้สูงอายุช่วงอายุ 60–70 ปีในทั้งสองประเทศ คณะผู้วิจัยได้ป้ายเก็บตัวอย่างแบคทีเรียบนลิ้น เจาะเลือด ตรวจวัดความดันโลหิต และเก็บตัวอย่างน้ำลาย ควบคู่ไปกับการให้ผู้เข้าร่วมทำแบบทดสอบสมรรถภาพทางสมอง ทั้งในด้านความจำ สมาธิ การรับรู้อารมณ์ และความเร็วในการประมวลผลข้อมูล สมมติฐานทางชีวเคมีเบื้องต้นสนใจบทบาทของแบคทีเรียในช่องปากที่ช่วยเปลี่ยนสารไนเตรต (Nitrate) จากอาหารให้เป็นไนไตรต์ (Nitrite) ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในการสร้างไนตริกออกไซด์ (Nitric Oxide) ที่ช่วยขยายหลอดเลือดและอาจส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดไปยังสมอง

จากการวิเคราะห์กลุ่มแบคทีเรียบนลิ้นเปรียบเทียบกับคะแนนการทดสอบ พบความเชื่อมโยงที่สอดคล้องกันในทั้งสองประเทศว่า ผู้ที่มีปริมาณแบคทีเรียชนิด Prevotella histicola บนลิ้นสูงกว่า จะสามารถตอบสนองต่อแบบทดสอบทางสมองบางประเภทได้รวดเร็วยิ่งขึ้น ในขณะที่แบคทีเรียชนิด Haemophilus parainfluenzae แสดงผลลัพธ์แบบผสม โดยในอาสาสมัครเบลเยียมสัมพันธ์กับการตอบสนองที่รวดเร็วขึ้นในการรับรู้อารมณ์ การเรียนรู้ทางสายตา และความแม่นยำของความจำระยะสั้น แต่ในสหราชอาณาจักรกลับพบการตอบสนองที่ช้าลงในบางแบบทดสอบ นอกจากนี้ ผลการศึกษายังชี้ว่าอายุยังคงเป็นปัจจัยหลักในการทำนายสมรรถภาพทางสมอง โดยผู้สูงอายุจะมีคะแนนรวมต่ำกว่าและการตอบสนองช้ากว่ากลุ่มวัยรุ่น รวมถึงพบแบคทีเรีย 17 สายพันธุ์ที่มีปริมาณแตกต่างกันระหว่างสองช่วงวัย เช่น แบคทีเรียในสกุล Treponema และ Tannerella ที่ก่อโรคเหงือก มักพบในกลุ่มผู้สูงอายุในปริมาณที่สูงกว่า

แม้จะพบความเชื่อมโยงที่น่าสนใจ แต่คณะผู้วิจัยได้ระบุเน้นย้ำว่า งานวิจัยนี้ยังคงเป็นเพียงการศึกษาเชิงสำรวจระยะเริ่มต้น และยังไม่สามารถระบุได้ว่าแบคทีเรียในช่องปากเป็นสาเหตุที่ทำให้สมองทำงานเร็วขึ้นโดยตรง การทดลองนี้มีข้อจำกัดจากขนาดกลุ่มตัวอย่างที่ค่อนข้างเล็ก (ประเทศละ 30 คน) อีกทั้งยังไม่ได้ควบคุมปัจจัยภายนอกอย่างอาหาร การออกกำลังกาย หรือรูปแบบการนอนหลับ ซึ่งอาจส่งผลต่อทั้งชนิดแบคทีเรียและประสิทธิภาพสมองได้พร้อมกัน ดังนั้น ผลการวิจัยในปัจจุบันจึงยังไม่สามารถนำไปสรุปได้ว่า การปรับเปลี่ยนจุลินทรีย์ในช่องปากจะช่วยป้องกันโรคสมองเสื่อมหรือชะลอความชะลอตัวของสมองได้ โดยนักวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องทำการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างที่ใหญ่ขึ้นในอนาคตเพื่อหาข้อสรุปต่อไป

ภาพแสดงความหลากหลายของ alpha diversity จำแนกตามกลุ่มผู้เข้าร่วมการศึกษา
ที่มาของภาพ https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.035…

อ้างอิง
Öz, E. (2026, October 11). Your Mouth’s bacteria may be linked to how quickly you think. ScienceAlert. https://www.sciencealert.com/your-mouths-bacteria-may-be-linked-to-how-…
L’Heureux, J. E., Roelands, B., Wylie, L., Meeusen, R., Jones, A. M., & Vanhatalo, A. (2026o, October 5). Oral microbiome signatures of ageing and cognitive function across distinct geographical cohorts. PLOS ONE. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.035…
 

อัปเดตข่าวเด่นวิทยาศาสตร์ประจำวันได้ที่ เว็บไซต์ Curiosity - Science News Today