Q: สัตว์น้ำอะไรเคลื่อนที่ได้เร็วที่สุด

A: สัตว์น้ำที่เคลื่อนที่ได้เร็วที่สุดคือ black marlin ที่เคลื่อนที่ได้ 60 เมตร/วินาที

Q: แล้วใครขยับอวัยวะได้เร็วที่สุด

A: สิ่งมีชีวิตที่ขยับอวัยวะได้รวดเร็วมีได้หลายกลุ่ม เช่น กั้งตั๊กแตน ที่ต่อยเหยื่อด้วยความเร็วประมาณ 23 เมตร/วินาที ปลวกตอนขยับเขี้ยว (90-132 เมตร/วินาที) มดแดร็คคูล่าตอนกัดเหยื่อ (35–64 เมตร/วินาที) แมงมุมตอนกัดเหยื่อ  (1–3 เมตร/วินาที) หรือกุ้งดีดขันตอนดีดก้าม (25-30 เมตร/วินาที) การเคลื่อนไหวแบบต่างๆ มีทั้งแบบที่สะสมพลังงานไว้ในอวัยวะและขยับได้เพียงครั้งเดียว เพราะโครงสร้างหรืออวัยวะเปลี่ยนแปลงไปแล้ว หรือทำซ้ำได้หลายๆ ครั้ง โดยสัตว์น้ำจะต้องใช้พลังงานมากกว่า เพราะแรงหนืดจากน้ำมากกว่าอากาศ

จากทั้งหมดนี้ ก็มีสัตว์ขนาดเล็กชนิดหนึ่งที่มีการขยับก้ามแบบเดียวกับที่กุ้งดีดขันทำ คือแอมฟิพอดชนิด 𝘋𝘶𝘭𝘪𝘤𝘩𝘪𝘦𝘭𝘭𝘢 𝘢𝘱𝘱𝘦𝘯𝘥𝘪𝘤𝘶𝘭𝘢𝘵𝘢 เราสามารถพบแอมฟิพอดได้ทั่วไปตามทะเลและน้ำจืด แต่แอมฟิพอดชนิดนี้มีความพิเศษคือ ก้ามสองข้างของมันไม่สมมาตร โดยก้ามข้างที่ใหญ่กว่าอาจมีน้ำหนักมากกว่า 30% ของน้ำหนักตัว โดยจะพบเฉพาะตัวผู้เท่านั้น และพบทั้งก้ามขนาดใหญ่ทั้งข้างซ้ายและข้างขวา

ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์ไม่ทราบหน้าที่ของก้ามนี้ จนกระทั่งนักวิจัยลองเลี้ยง และได้ยินเสียงมันดีดก้าม จึงใช้กล้องความเร็วสูงพิเศษ 300,000 เฟรมต่อวินาที ทำให้จับภาพปลายก้ามที่เรียกว่า dactyl หมุนปิดอย่างรวดเร็วในเวลาเพียง 50 ไมโครวินาที ในการโจมตีปกติ โดยมีความเร็วประมาณ 17 เมตรต่อวินาที และสามารถดีดซ้ำได้หลายๆ ครั้ง ด้วยความเร็วขนาดนี้ก็จะทำให้เกิดกระแสน้ำพุ่งมาอย่างรวดเร็ว มีเสียงเหมือนเวลาเราดีดนิ้วและมีฟองอากาศได้แบบเดียวกับกุ้งดีดขัน ซึ่งในกุ้งดีดขันจะใช้ความแรงของคลื่น shock wave ที่เกิดขึ้นตอนสับก้ามทำให้เหยื่อหยุดนิ่งชั่วคราว และจับกินได้โดยง่าย กุ้งดีดขันจึงมีชื่อเรียกภาษาอังกฤษว่า snapping shrimp (กุ้งดีดนิ้ว) หรือ pitol shrimp (กุ้งมีปืน) นั่นเอง

Q: แล้วแอมฟิพอดดีดก้ามไปทำไม

A: ส่วนในกรณีของแอมฟิพอดในการศึกษานี้ นักวิจัยพบว่ามีทั้งแบบตัวผู้ดีดก้ามโชว์ตัวเมีย และดีดก้ามใส่กุ้งชนิดอื่น เลยอนุมานว่าเป็นการดีดเพื่อปกป้องอาณาเขต และอาจเป็นวิธีหนึ่งในการสื่อสารก็ได้ และฟองอากาศที่เกิดขึ้นไม่ได้แรงพอที่จะทำร้ายเหยื่อแบบกุ้งดีดขันหรือกั้งตั๊กแตน จึงยังต้องมีการศึกษาต่อไป

Q: บ้านเรามีไหม

A: มีรายงานของแอมฟิพอดสกุล 𝘋𝘶𝘭𝘪𝘤𝘩𝘦𝘭𝘭𝘢 𝘱𝘢𝘵𝘵𝘢𝘯𝘪𝘦𝘯𝘴𝘪𝘴 ที่จังหวัดปัตตานีและหมู่เกาะแสมสาร มีก้ามใหญ่แบบนี้เหมือนกัน คาดว่าน่าจะดีดก้ามได้แบบเดียวกัน

Reference:

S.J. Longo, W. Ray, G.M. Farley, J. Harrison, J. Jorge, T. Kaji, A.R. Palmer, S.N. Patek. 2021. Snaps of a tiny amphipod push the boundary of ultrafast, repeatable movement. Current Biology. 31(3)